جفت‌ماندگی در گاو

جفت ماندگی در گاو

یکی از مهم‌ترین بیماری‌های گاو است. ۱۰ تا ۱۲ ساعت قبل از زایمان روند جدا شدن جفت از کارانکل‌ها و کوتیلودون‌ها شروع می‌شود. در برخی از جفت‌ماندگی‌ها این جدا شدن انجام نمی‌شود و در نوع ثانویه جفت‌ماندگی این جفت قبلاً جدا شده اما رحم توانایی بیرون کردن جفت را ندارد. در زایمان‌های طبیعی گاو طی ۲۴ ساعت جفتش را می‌اندازد. در ۳ ساعت اول ۱۶٪، در ۶ ساعت اول ۷۷٪، در ۹ ساعت اول ۸۸٫۷٪ و در ۱۲ ساعت اول ۹۴٪ از جفت را می‌اندازد پس گاوی که جفتش تا ۱۲ ساعت پس از زایمان نیافتاد دچار مشکل است. یک جفت وقتی رسیده باشد قابلیت افتادن دارد. حیوانی که در ۷ ماهگی نوزادش را سقط کند معمولاً دچار جفت‌ماندگی می‌شود.

در زمان زایمان به علت انقباضات زایمانی خون کمتری به بندناف و جفت می‌رسد و سبب جمع شدن جفت می‌شود و می‌افتد. ولی در مواقعی که وقت زایمان نیست خون زیادی وجود دارد که در نتیجه خونی که وارد عروق می‌شود سبب اتساع عروق و چسبندگی می‌شود. می‌توان گفت همهٔ گاو‌ها زمانی که زایمان می‌کنند جفت‌مانده هستند چون هنوز جفت در بدنشان باقی مانده. در ۷۵٪ مواقع جفت در ۶ ساعت اول خارج می‌شود. جفت باقی‌مانده تاثیرهای منفی روی تولید شیر، تولیدمثل و … دارد. در صورتی که ۱۲ ساعت از زایمان گذشته باشد و جفت خارج نشده باشد جفت‌ماندگی به حساب می‌آید.

جفت در گاوی که دچار جفت‌ماندگی شده بعد از ۳ تا ۷ روز بر اثر اضمحلال کارانکل‌ها خارج می‌شود. آن‌هایی که سه روز بعد از زایمان جفتشان خارج می‌شود بر اثر پروتیولیز کوتیلودون (کلاژناز) است. اما در آن‌هایی که ۷ روز بعد از زایمان جفت خارج می‌شود نکروز کارانکل رخ داده و بلاسنتایتیس رخ می‌دهد.

به لحاظ اپیدمیولوژی بین ۴ تا ۱۱ درصد جفت‌ماندگی قابل قبول است. هر چه زایمان طبیعی بیشتر باشد جفت‌ماندگی کمتر می‌شود. تعدادی از گاوهای جفت‌مانده که دچار عفونت و ناباروری می‌شوند حذف خواهند شد.

اتیولوژی اصلی جفت‌ماندگی کاهش سیستم ایمنی به‌خصوص سلولار است. چون حجم زیادی کلاژن باید شکسته شود. جفت از طریق کارانکل‌هایش به رحم مادر لنگر انداخته (سیستم Anchore) که این اتصال باید شل و کنده شود. این اتفاق توسط یک سیستم آنزیمی است که کلاژناز دخیل است. نقش سلول‌های لکوسیتی بسیار مهم است. از اثرات منفی که جفت‌ماندگی به دنبال دارد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • کاهش اشتها
  • طولانی شدن زمان جمع شدن رحم
  • کاهش نوتروفیل‌ها
  • افزایش باکتری
  • کاهش قابلیت باروری
  • طولانی شدن زمان فحلی
  • کاهش Conception rate
  • افزایش فاصلهٔ دو زایمان
  • حذف گاوها
  • کاهش تولید شیر
  • کاهش Overal performance
  • افزایش متریت، Mastitis،‌ کیست تخمدانی،‌ کتوز و …

گفته شده جفتی که آویزان است دچار آلودگی است و می‌تواند پستان را آلوده کند. کارانکل کریپت‌هایی دارد که با برجستگی‌های کوتیلودون چفت می‌شود (سیستم Anchoring)؛ بین این دو مایعی به نام Adhesive glue line وجود دارد.

یکی از عواملی که به میزان زیادی گاو را دچار جفت‌ماندگی می‌کند سقط است. در سقط زیر ۵ ماه چون اتصالات جفت قوی نیست ممکن است به همراه جنین بیرون بیاید. اما بعد از هفت ماهگی جفت‌ماندگی رخ می‌دهد. در مواردی که سزارین انجام داده‌ایم، یا سن حیوان بالا باشد و یا مرده‌زایی و سخت‌زایی وجود داشته باشد و در مواقعی که گوساله بزرگ و یا نر است و یا در تابستان زایمان صورت گرفته احتمال جفت‌ماندگی بالا می‌رود.

در مواقعی که استروژن و پروژسترون بالا باشد و پروستاگلاندین پایین باشد احتمال جفت‌ماندگی بیشتر می‌شود. زمانی که دگزامتازون برای سقط استفاده می‌کنیم جفت‌ماندگی بیشتر می‌شود. ویتامین E و سلنیوم اهمیت بالایی در پیشگیری از جفت‌ماندگی دارد. در ۲۰ روز آخر بارداری با تزریق ویتامین E و سلنیوم یا اضافه کردن آن به خوراک احتمال جفت‌ماندگی را کاهش می‌دهند. بروسلوز نیز خطر جفت‌ماندگی را زیاد می‌کند. سروتونین سبب آزاد شدن کلاژناز سلول‌های رحمی می‌شود. از نوتروفیل‌ها هم کلاژناز ترشح می‌شود. کلاژناز Calcium depended است پس باید کلسیم خون به میزان کافی وجود داشته باشد. حضور پروژسترون و کورتیکواستروئید‌ها مانع از تأثیر کلاژناز می‌شوند. کاهش ایمنی بدن به‌خصوص لکوسیت‌ها می‌تواند Imino defeciency ایجاد کند که موقتی است و به راحتی سبب جفت‌ماندگی می‌شود. این جفتی که باقی می‌ماند با ذخایری که دارد می‌تواند به صورتی بی‌هوازی رشد کند که در مجاورت با خون و باکتری دچار آلودگی می‌شود.

نیمی از گاوهای جفت‌مانده دچار متریت می‌شوند. ابتدایی‌ترین باکتری که بسیار اهمیت دارد کولی‌فرم‌ها است که تولید اندوتوکسین می‌کنند که جذب بدن می‌شود و سبب تولید واسطه‌های التهابی مثل پروستاگلاندین‌ها و سایتوکین‌ها می‌شود. در گاوهایی که دچار جفت‌ماندگی می‌شوند ۲۵٪ احتمال بروز ورم پستان وجود دارد (در حالت عادی این احتمال ۸٪ است).

درمان

بسیار مهم است که جفت زودتر خارج شود. در گاوهایی که درمان نشده‌اند اندومتریت . تلقیح‌های ناموفق بیشتر دیده می‌شود. یکی از راه‌های درمانی کشش مختصر جفت و ماساژ روزانه است. از هورمون‌های استروژن و پروستاگلاندین نیز استفاده می‌کنند که تأثیر انقباضی دارند. اگر جفت آزاد شده باشد اکسی‌توسین مناسب است. آنتی‌بیوتیک به شکل موضعی و سیستمیک داده شود. تتراسایکلین کلاژناز را غیرفعال می‌کند و باکتری‌های مضمحل کننده را از بین می‌برد.

در موقعی که عفونت وجود داشته باشد حتماً ترشحات بدبو و چرکی داریم. اگر گاوی بعد از زایمان درجه حرارت بالای ۳۹٫۵ داشته باشد آنتی‌بیوتیک تجویز می‌شود. در مادیون از کلاژناز استفاده می‌کنند. کلاژناز آنزیمی است که از کلستریدیوم هیستولیتیکوم گرفته می‌شود. در بندناف یک سرخرگ و دو سیاهرگ و یک مجرایی به نام یوراکوس داریم (به مثانهٔ‌ جنین متصل است). از طریق سرخرگ کلاژناز را وارد می‌کنند که تا ۸۵٪ مؤثر بوده است. از سرم هایپرتونیک مثل نمکی قندی استفاده می‌کنند که باعث حجیم شدن کوتیلودون و جدا شدنش می‌شود. از سروتونین هم برای فعال کردن کلاژناز استفاده می‌کنند. استفاده از دارویی به نام مترژن که مستقیماً روی عروق اثر می‌گذارد.

Add a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

error: Content is protected !!