Periodontal disease

Periodontal disease

بیماری Periodontal شایع‌ترین بیماری عفونی در طب دام‌های کوچک است. روند Irreversible دارد. ضایعات Distractive ایجاد می‌کند. در دندان‌پزشکی و دامپزشکی هیچ روشی برای برگرداندن بافت‌های نگه‌دارندهٔ دندان به حالت اول کشف نشده. می‌گویند ۹۰ ٪ از سگ‌ها تا یک سالگی درجاتی از این بیماری را دارند. این بیماری دو بخش Gingivitis و یک بخش Periodontitis دارد. اگر فقط لبهٔ لثه‌ها دچار التهاب باشد Gingivitis رخ می‌دهد و یک بخش برگشت‌پذیر است. بخش Periodontitis به هیچ عنوان قابل برگشت نیست. این بیماری عواقبی چون بیماری و عفونت‌های چشمی، سینوسی،‌ شکستگی مرضی Mondible ، آبسه‌ها، استئومیلیت، بیماری‌های کبدی، گلومرولونفریت، CKD، اندوکاردیت، دیابت و … دارد.

عامل اصلی این بیماری پلاک دندانی است. جرمی که روی دندان است و کمی رنگ دندان را تغییر می‌دهد پلاک نام دارد. پلاک دندانی یک بیوفیلم باکتریایی است. بیوفیلم شکلی از کلنی باکتریایی است که شامل باکتری‌ها به عنوان ساکنان و بخش پروتئینی و مینرالی به عنوان آشیان این باکتری‌ها می‌باشد. این مجموعه دو نوع باکتری دارد:

  • باکتری‌های سیسیل که در لبه‌های بخش‌های مینرالیزه قرار دارند و دایما در حال تکثیرند.
  • باکتری‌ها یا سلول‌های پلانکتونی که وسط مایعات جمع شده در این بیوفیلم‌ها در حال حرکتند.

بیوفیلم‌ها که در پلاک‌های دندانی و استئومیلیت‌ها دیده می‌شوند، چه ویژگی‌ای دارند؟ نسبت به درمان‌های روتین ضدباکتری مقاوم‌اند چون خون‌رسانی در آن‌ها وجود ندارد. همچنین مواد آنتی‌سپتیک نیز نمی‌توانند آن‌ها را از بین ببرند. به دلیل ساختارشان که مانند یک آشیانس و باکتری‌ها در آن‌ها زندگی می‌کنند. معمولاً باکتری‌های موجود در بیوفیلم‌ها چندین گونه دارند. ممکن است متابولیت‌های یکی از آن‌ها عامل تغذیه برای گروه دیگر باشد. بنابراین بیوفیلم‌ها ممکن است وابسته به غذای بیرون نباشند.

روند بیماری

یک لایه از بزاق به نام Pellicle سطح دندان را پوشانده است. ردیف اول باکتری‌ها روی این لایه قرار می‌گیرند. باکتری‌ها کم‌کم به سمت لثه‌ها حرکت می‌کنند. لبهٔ لثه‌ها در واکنش با باکتری‌ها دچار هایپرتروفی و هایپرپلازی می‌شود و اندکی متورم می‌شود. با متورم شدن و احتقان لبهٔ لثه‌ها ترشح مایع Crevicular کاهش پیدا می‌کند. در نتیجه قدرت مقابله با باکتری‌ها نیز کاهش می‌یابد. باکتری‌ها تجمع پیدا می‌کنند، بافت جمع شده مینرالیزه شده و ضخیم‌تر می‌شود، سپس به داخل Gingival sulcus رسوب می‌کند. باکتری‌های این بیماری همان باکتری‌های مقیم دهان‌اند. در ابتدا باکتری‌های هوازی و سپس باکتری‌های بی‌هوازی هم روی دندان می‌نشینند و وضعیت بیماری را بدتر می‌کند. زبر بودن سطح دندان‌ها، رژیم غذایی سرشار از مواد غذایی نرم، Enamel hypoplasia، اختلالات مینای دندان، شکستگی تاج، چسبیدن دندان‌ها به یکدیگر و Malocclusion از عوامل مستعد کننده در این بیماری هستند.

شدت، حدت و پیشرفت این بیماری به دو عامل بستگی دارد:

  • حدت، شدت و سرعت رشد میکروب‌ها
  • پاسخ ایمنی میزبان: عواملی مثل دیابت، Hyperadrenocorticism و Hypothyroidism به روند تخریب کمک می‌کنند.

بیماری در نژادهای مینیاتور و Toy بیشتر است چون جثهٔ کوچکتری دارند (ازدحام دندان‌ها بیشتر اتفاق می‌افتد)، جیرهٔ غذایی آن‌ها که معمولاً نرم است و عمر طولانی‌تری دارند.

علایم بالینی

  • درجهٔ ۱: حیوان ممکن است هیچ علامت بالینی نداشته باشد. فقط Inflammation لثه مشاهده می‌شود.

  • درجهٔ ۲: التهاب وجود دارد، کم‌کم ادم نیز اتفاق میافتد. لبهٔ لثه‌ها گرد می‌شوند. Halitosis یا بوی بد دهان حس می‌شود.

  • درجهٔ ۳: ادم، التهاب، ترشحات چرکی، عقب رفتن لثه‌ها و خون‌ریزی لثه‌ها دیده می‌شود. استخوان آلوئولار از بین می‌رود. علاوه بر آHalitosis ممکن است Ptyalism یا ترشح بیش‌ از اندازهٔ بزاق دیده شود (دو نوع واقعی یا کاذب دارد. در نوع واقعی ترشح بزاق زیاد شده و در نوع کاذب به علت سختی بلع حیوان توانایی بلعیدن بزاقش را ندارد). پنجه زدن به دهان و خارش در این مرحله دیده می‌شود.

  • درجهٔ ۴: دندان لق شده است. دندان لق باید کشیده شود چون در صورت باقی ماندن از کناره‌های آن باکتری وارد محیط استریل می‌شود. دندان لق در دهان باقی نمی‌ماند.

تشخیص

اولین مرحلهٔ تشخیص معاینه است. برای تشخیص از تکنیک Probing استفاده می‌کنیم. پراب با نوک تیز مدرج را وارد Gingival surcus می‌کنند از روی عمقی که وارد می‌شود تشخیص می‌دهند بیماری وجود دارد یا نه. عمق Gingival sulcus در گربه‌ها بین صفر تا ۰٫۵ میلی‌متر و در سگ‌‌ها بین صفر تا ۳ میلی‌متر است. تا ۶ میلی‌متر بیماری درجهٔ ۱ و ۲، و بیشتر از ۶ میلی‌متر بیماری درجهٔ ۳ و ۴ می‌باشد. در زمان پرابینگ ممکن است عمق نرمال باشد، چون ممکن است فقط Gingivite دچار التهاب شده باشد؛ در این حالت به علت التهاب Gingivite ممکن است عمق کمتر هم به نظر برسد. پس علاوه بر پرابینگ خون‌ریزی نیز مهم است. عمق زیاد و خون‌ریزی ملاک تشخیص این بیماری می‌باشد. نوارهایی وارد بازار شده مانند کاغذ تورنسل که به متابولیت‌های باکتری‌ها (تولید شده از خوردن لیگامنت و لثه) حساس‌اند. X-Ray هم در تشخیص الزامی است.

کنترل و درمان

در Packetهای زیر ۶ میلی‌متر جرم‌گیری یا همان Close root planing انجام می‌دهیم. در Packetهای بالای ۶ میلی‌متر باید Periodontal flap surgery و Open pretage انجام می‌دهیم. بهتر است Guided tissue regeneration شود. جرم‌های دندانی در سگ و گربه در سطح‌های Labial و Buccal و در انسان در سطح Lingual شکل می‌گیرد. دستگاه Scaler ultrasonic بیش از ده الی ۲۰ ثانیه نباید روی دندان باقی بماند. با دستگاه Polisher سطح دندان را بعد از جرم‌گیری پالیش می‌کنند. باید قبل از این اعمال حیوان آنتی‌بیوتیک دریافت کند. آنتی‌بیوتیک‌های انتخابی برای دهان آموکسی‌سیلین و مترونیدازول هستند. اگر خواستیم تزریقی قبل از انجام کار استفاده کنیم سفازولین وریدی بهترین انتخاب است. بعد از این کار‌ها باید دندان را فلاش کنیم. با محلول ۰٫۲ درصد کلرهگزیدین لابه‌لای تمام Gingival sulcus ها را تمییز می‌کنیم. ژل فلوراید را ۳ تا ۴ دقیقه روی دندان می‌گذاریم باقی بماند. می‌توانیم از ژل‌های فلورومایسین و داکسی‌سایکلین استفاده کنیم.

جرم‌گیری
جرم‌گیری

Add a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

error: Content is protected !!