لیستریوز یا بیماری سیلو

عفونت لیستریایی و بیماری چرخش عناوین دیگری هستند که برای بیماری لیستریوز می‌توان نام برد.

باکتری لیستریا اولین بار از خرگوش جدا شد. در خرگوش سبب ایجاد سپتی‌سمی ‌می‌شود. مونوسیت‌ها را به شدت افزایش می‌دهد بنابراین اولین گونهٔ لیستریا، Listeria monocytogenes نامیده شد.

لیستریا مونوسیتوژنز باکتری غیر اسپورزا، غیر شاخه‌دار، منظم، کوتاه، گرم مثبت و بی‌هوازی اختیاری است که آن را از خاک، غذای حیوانات، آب، مدفوع، گوشت و فرآورده‌های آن، شیر و لبنیات و سبزیجات جدا نموده‌اند. باکتری گرم مثبت است. کوکوباسیل است و حالت چماقی شکل دارد. از نظر مورفولوژی ممکن است با استرپ‌ها اشتباه شود. تاژک دارد و در دمای اتاق متحرک است. بهترین محیط برای کشت این باکتری ژلوز خون (Blood Agar) است.  در فصل زمستان از جمله بیماری‌هایی به حساب می‌آید که ضرر و زیان بالایی بر دامدار وارد می‌سازد. در این بیماری منوسیت‌های خون افزایش می‌یابند. لیستریا دارای خاصیت آلوده کنندگی زیاد و بیماری‌زائی کمی است و قبل از کاهش مقاومت بدن نمی‌تواند به آسانی ایجاد بیماری نماید. خوردن زیاد علوفه سیلو شده (به خصوص غذای سیلو شده فاسد و قلیائی) ، مهم‌ترین عامل مستعد کننده حیوان به بیماری است. از این رو این بیماری را بیماری سیلو نیز می‌نامند.
دورهٔ کمون بیماری ۳ تا ۷ روز می‌تواند به طول بی‌انجامد.

 

طریقه انتقال بیماری:
چون این بیماری دارای گستردگی زیادی در طبیعت است، بیشتر حیوان در جریان زندگی در معرض آن قرارمی‌گیرند و در خاک و آب و علوفه و مدفوع حیوانات فراوان یافت می‌شود. در حیوانات آلوده، مدفوع، ادرار، جنین سقط شده، ترشحات رحمی و شیر حاوی میکروب است. عوامل استرس‌زا نظیر بیماری‌ها، آب وهوای نامساعد، آبستنی، نوع تغذیه و… در ایجاد این بیماری موثر می‌باشند. در فرم عصبی، باکتری توسط اعصاب و یا در اثر آلودگی چشم به مغز می‌رسد. در فرم احشایی، بلع میکروب و نفوذ آن در جریان خون موجب عوارض بیماری می‌شود.

 

پاتوژنز بیماری:

در واقع لیستریا مونوسیتوژن انگل داخل سلولی است لذا عواملی که ایمنی سلولی را از بین ببرند زمینه را برای ایجاد لیستریوز مهیا می‌سازند. این باکتری‌ها درون ماکروفاژها تکثیر می‌یابند و تا هنگام برانگیخته شدن ایمنی سلولی، در بدن گسترش می‌یابد.

 

علائم بالینی:

بیماری لیستریوز به سه فرم بروز می‌کند:

الف) مننگوآنسفالیت لیستریائی: علائم عبارت است از مخلوطی از نشانه‌های گیجی توأم با فشار دادن سر به اشیاء و فلج یک‌طرفی صورت و حیوان مبتلا گیج هستند و خود را از سایرین دور نگه می‌دارد و جویدن غذا کند می‌شود، به صورتی که ممکن است حیوان مدت‌ها در گوشه‌ای بایستد و غذا را در دهان نگاه دارد و بزاق از دهانش سرازیر شود. در بیشتر مواد سر به یک طرف منحرف می‌شود و حیوان نمی‌تواند سر را به وضع عادی برگرداند. حتی اگر اشخاص ان را به وضع عادی برگردانند، مجدداً بصورت اول در می‌آید. در فلج یک‌طرفی صورت، در سمت مبتلا، گوش، پلک‌ها و لب‌ها فلج می‌شوند و گاهاً آماس توام با چرک چشم دیده می‌شود. به تدریج حیوان مبتلا زمین گیر شده و قادر به برخاستن نیست. در ابتدا بروز بیماری تب وجود دارد. ولی پس از بروز آثار عصبی، درجه دمای بدن طبیعی می‌باشد. درنهایت مرگ به علت توقف دستگاه تنفسی فرا می‌رسد.

ب) سقط جنین لیستریائی: بروز سقط جنین انفرادی است (در ماه‌های هفتم و دیرتر) و در گاو ممکن است نوزاد مرده دنیا بیاید. جفت اغلب باقی مانده و علائم عمومی و تب بالا بروز می‌کند.

ج) سپتی‌سمی لیستریائی: در نشخوارکنندگان بالغ، سپتی‌سمی کمتر بروز می‌کند ولی در دام‌های جوان و تک معده‌ای‌ها بیشتر است. نشانی‌هایی که معرف ابتلاء دستگاه عصبی باشد وجود ندارد ولی نشانی‌های عمومی از قبیل کسالت ،ضعف، تب و گاهی اسهال وجود دارد. در گوساله‌های نوزاد، کدرشدن قرنیه، تنگی نفس، انقباض خفیف عضلات گردن و انقباض کره چشم ممکن است بروز کند.

 

پیشگیری:

می‌بایست از مقدار غذای سیلو شده کاسته و کمی تتراسیکلین به جیره غذایی افزوده شود.

 

تشخیص تفریقی:

این بیماری را باید از عوارض زیر تفکیک کرد:

شکل عصبی استونمی: در شکل عصبی استونمی، گیجی و جدا شدن از سایر دام‌ها و کوری ظاهری و چرخش وجود دارد ولی فلج عصب و التهاب ساختمانی داخل چشم دیده نمی‌شود. بعلاوه استونمی در گاو بلافاصله پس از زایمان بروز می‌کند.

ممکن است با نیوکاسل در طیور اشتباه شود.

 

درمان لیستریوز:

در صورت تشخیص به موقع، تزریق داخل وریدی کلرتتراسیکلین روزانه به میزان ۱۰ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن به مدت ۵ روز در درمان مننگوآنسفالیت موثر است. سیر بیماری در گله طوری است که پس از مرگ سرعت بخشد. کلرامفنیکل به همراه استرپتومایسین و پنی‌سیلین برای درمان سپتی‌سمی گوساله‌ها موثر است.

 

Add a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

error: Content is protected !!