اسهال ویروسی گاو (‌BVD)

اسهال ویروسی گاو (‌BVD)

 

تعریف بیماری:

اسهال ویروسی گاو (BVD) نوعی عفونت ویروسی است که به عنوان یک سندرم اولین بار در سال ۱۹۴۶ مورد شناسایی قرار گرفت. این سندرم بر اساس سویهٔ ویروس، سطح ایمنی و سن گاو متفاوت است و به اشکال تحت بالینی تا حاد و کشنده رخ می‌دهد. علایم بیماری شامل، تب، اسهال، زخم در مخاط دستگاه گوارشی، ترشح زیاد بزاق، علایم تنفسی، لکوپنی، سقط و آنومالی (ناهنجاری‌های) مادرزادی می‌باشد.

 

عامل بیماری:

عامل ایجاد کننده بیماری BVD، ویروس اسهال ویروسی گاو (BVDV) می‌باشد. این ویروس عضوی از جنس پستی ویروس از خانواده فلاوی ویریده بوده و در طبقه‌بندی اپیدمیولوژیک جز خانوادهٔ Arbovirusها و درطبقه بندی نوع اسیدنوکلئیک جز ویروس‌های Rnaدار دسته‌بندی می‌شود.
این ویروس دارای دو بیوتیپ سیتوپاتیک (Cytopathic) و غیر سیتوپاتیک (Noncytopathic) می‌باشد. تیپNCP شایع‌تر بوده و از اهمیت بیشتری برخوردار است و فقط این تیپ توانایی عبور از جفت را دارد و مسئول سقط جنین، آنومالی‌های مادرزادی و تولد جنین‌های Persistent Infection یا PI می‌باشد.
به نظر می‌رسد که سویه‌های سیتوپاتیک سبب بیماری در گاو‌های مبتلا به بیماری مخاطی می‌گردد. گاو‌های PI وقتی در معرض عفونت سویه‌های سیتوپاتیک قرار می‌گیرند، بیماری حاد و کشنده‌ای که بیماری مخاطی نامیده می‌شود را بروز می‌دهند.
ویروس سیتوپاتیک BVD در جمعیت‌های گاوی عمر کوتاهی دارد، فقط سویه‌های غیر سیتوپاتیک با ایجاد دام‌های عفونی مستمر (PI=Persistent Infection) قادر به ادامه‌ی بقاء در جمعیت‌های گاوی می‌باشند.. ویروس BVD دارای دو ژنوتیپ نوع ۱BVDV ونوع ۲BVDV است. در هر دو گروه سویه‌های سیتو پاتیک و غیر سیتوپاتیک یافت می‌شود.
این ویروس در pH پایین و بالا و حرارت‌های بالا ثابت نبوده و ویروس نسبت به مواد ضد عفونی کننده‌ٔ معمولی مثل کلرهگزیدین، لیزول، یدوفور، آلدئید و هیپوکلریت حساس است.
ویروس BVD در ترشحات و مواد دفعی حیوانات مبتلا به PI به میزان بسیار و در ترشحات حیوانات مبتلا به عفونت حاد به میزان کمتری حضور دارد. این ویروس ارتباط نزدیکی با ویروس بیماری مرزی گوسفند دارد.

 

علایم بالینی:

اکثر عفونت‌های اولیه BVDV در گاو‌های حساس به صورت مخفی یا خفیف هستند و تشخیص داده نمی‌شوند.
سندرم‌هایی که در گاو رخ می‌دهد را می‌توان به BVD حاد، عفونت‌های داخل رحمی و بیماری در دام‌های عفونی مستمر (Persistent Infection) تقسیم کرد:

 

۱. اسهال ویروسی گاو حاد:

اسهال ویروسی حاد در ۷۰ تا ۹۰ درصد از مبتلایان بصورت تحت بالینی رخ می‌دهد بیماری معمولاًدر گاو‌های با ایمنی کافی و غیر PI رخ می‌دهد. این سندرم در گاو‌های ۶ تا ۲۴ ماهه رخ می‌دهد و تصور می‌شود که اساساً در گاو‌های سرم منفی رخ می‌دهد.
دوره‌ی کمون BVD حاد ۵ تا ۷ روز است که با علایم تب (۴۱-۴۰درجه سانتی‌گراد)، لکوپنی، افسردگی، بی‌اشتهایی، ترشح چشمی-بینی، اروزیون‌های دهانی، اسهال (که ممکن است غیر قابل درمان باشد) و کاهش تولید شیر در دام‌های شیرده پس از عفونت همراه است. گاهی زخم‌ها بسیار گسترده، سطحی و به هم چسبیده هستند و مناطق قرمز رنگ وسیعی را که عاری از بافت پوششی هستند ایجاد می‌کنند.
در شکل فوق حاد BVD تیپ ۲ ویروس BVD با سندرم هموراژیک کشنده همراه است و در عرض ۴۸ ساعت منجر به مرگ می‌گردد. در شکل فوق حاد BVD درصد بالایی از گوساله‌های زیر ۶ ماه علایم گوارشی نداشته و نشانه‌های بیماری تنفسی دارد.
سندرم هموراژیک با کمبود پلاکت‌های خون، ملنا، مدفوع خونی و خون‌ریزی‌های پتشی مشخص می‌گردد.
نکته‌ی قابل توجه اینکه عفونت‌های BVDV در اسهال نوزادان و ترومبوسیتوپنی حاد نیز نقش داشته‌اند (ترومبوسیتوپنی حاد منجر به بروز خون‌ریزی‌های سرسوزنی و منتشر، خون‌ریزی از بینی و اسهال خونی می‌شود).

 

تشخیص تفریقی BVD حاد:

تشخیص تفریقی موارد حاد BVD در دوره نوزادی شامل سایر موارد اسهال در گوساله‌های جوان مثل روتاویروس، کروناویروس، کریپتوسپوریدیوز، اشرشیا کُلی، سالمونلوز، و کوکسیدیوز می‌باشد. سایر علل پنومونی گوساله‌ها شامل ویروس سینسیشیال تنفسی گاو، سالمونلوز، پاستورلوز، هموفیلوز یا مایکوپلاسما را نیز باید در تشخیص تفریقی در نظر گرفت. مواردی که در اسهال ناشی از عفونت ویروس BVD در بالغین مطرح است، عبارتند از سالمونلوز، اسهال زمستانی، بیماری مخاطی، انگل‌های روده‌ای تب نزله‌ایی بدخیم، مسمومیت با آرسنیک و کمبود مس. علاوه بر این بیماری‌هایی که ضایعات دهانی ایجاد می‌کنند، مثل تب نزله‌ایی بدخیم، تورم دهان تاولی، طاعون گاوی، تب برفکی، تورم دهان پاپولی، و بیماری زبان آبی را نیز باید در تشخیص تفریقی در نظر گرفت. بیماری‌هایی که ممکن است مشابه سندرم هموراژیک باشند، شامل مسمومیت با شبدر شیرین و مسمومیت با سرخس عقابی می‌باشد.

 

۲. عفونت‌های داخل رحمی:

ویروس BVD می‌تواند طیفی از اختلالات تولید مثلی را ایجاد کند. این ویروس از مایع منی گاوهای نر PI جدا شده و نه تنها کیفیت منی متأثر می‌گردد، بلکه در طی جفتگیری طبیعی به عنوان منبع عفونت نیز مطرح است. تلقیح مصنوعی در هنگام ویرمی با ویروسBVD منجر به کاهش موارد آبستنی می‌شود.

ویروس BVD همچنین می‌تواند سبب سقط جنین در طی سه ماهه‌ی نخست آبستنی (روزهای ۵۰ تا ۱۰۰) ، شود. این ویروس می‌تواند از جفت عبور کرده، جنین را آلوده کند و منجر به سقط جنین یا مومیایی شدن آن گردد. جنین‌هایی که در ۱۰۰ تا ۱۵۰ روزگی دوران آبستنی مبتلا می‌شوند، ممکن است دچار آنومالی‌های مادرزادی گردند. ویروس می‌تواند منجر به نارسایی‌های چشمی مانند کوچکی غیر طبیعی چشم، کاتاراکت، التهاب عصب بینایی و استحاله‌ی بافت شبکیه، هیپو پلازی شبکیه شود، نارسایی‌های عصبی مثل هیدروسفالوس، هیپوپلازی مخچه، کوچک بودن مغز و کاهش ساخت میلین نیز ممکن است ایجاد شود. در طی ثلث دوم آبستنی، جنین گاو به شکلی فزاینده در برابر BVDV مقاوم می‌شود؛ به طوری که عفونت در جنین‌های ثلث سوم به استثنای یک پاسخ ایمنی طبیعی به ویروس و پاک شدن آشکار جنین از ویروس بدون هر گونه حادثه‌ی مهمی خواهد بود.

جنین‌هایی که در طی آبستنی آلوده می‌شوند، ممکن است دچار تحمل ایمنی شده و PI شوند. مرحله‌ی دقیق آبستنی که براساس تعیین زمان دقیق آبستنی صورت گرفته، نشان می‌دهد که عفونت باید از ۱۲۵ روزگی جنین رخ دهد تا دام‌های PI به وجود آیند. گوساله‌های PI دارای تحمل ایمنی ممکن است در رحم تلف شوند یا در هنگام تولد ضعیف باشند و یا سالم متولد شوند. گوساله‌هایی که در هنگام تولد سالم به نظر می‌رسند، ممکن است در زمانی دیگر در اثر ابتلا به بیماری مخاطی تلف شوند.

 

تشخیص تفریقی سقط جنین:

تشخیص تفریقی متداول سقط جنین گاو شامل هرپس ویروس۱ عفونی گاو، لپتوسپیروز، بروسلوز، تریکومونیاز و سقط جنین قارچی می‌باشد.

 

۳. بیماری در گاو‌های عفونی مستمر (Persistent Infection=PI)

ویروس BVD ممکن است از راه عمودی از مادر به فتوس منتقل گردد. هنگامی که در اواسط آبستنی اتفاق بیافتد فتوس زنده مانده، اما پادتن بر ضد ویروس تولید نمی‌کند و دارای عفونت با دوام (Infection Persistent) می‌باشد.

گاوهای PI معمولاً دارای یک ویرمی اکتسابی در اثر انتقال داخل رحمی هستند و قادر به تولید پادتن‌های جریانی قابل شناسایی نمی‌باشند. این نقصان پادتن به دلیل تحمل ایمنی اختصاصی است. سیستم ایمنی حیوان قادر به شناسایی آنتی ژن‌های ویروس BVD به عنوان آنتی‌ژن بیگانه نیست؛ زیرا این آنتی‌ژن‌ها در طی زمان تشکیل سیستم ایمنی جنین در اواسط آبستنی حضور داشته و به عنوان آنتی‌ژن‌های خودی شناخته شده‌اند.

اهمیت گاوهای عفونی مداوم به علت توان بالقوه‌ی آن‌ها در آلوده سازی دام‌های دیگر از طریق دفع ویروس خیلی زیاد است.
گوساله‌ها PI در هنگام تولد دارای ویروس در خون می‌باشند، ولی برعلیه این ویروس پادتنی در خون وجود ندارد این گوساله‌ها پس از دریافت آغوز سرم مثبت می‌شوند، ولی این اعتقاد وجود دارد که پادتن‌های ناشی از آغوز در گوساله‌های PI خیلی سریعتر از گوساله‌های غیر PI از بین می‌روند و این نتیجه‌ی حضور میزان زیادی ویروس در گردش خون است که پادتن را مصرف می‌کنند.

 

Add a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

error: Content is protected !!